Deca igraju igru smrti, kojoj se jedino i bespogovorno raduju, tražeći u njoj lepši svet za sebe, gde ima i potoka i cveta i njiva i sunca i hlada i trave i žbuna i slavuja, a pre svega druga. Baš kao u pesmi čika Jove Zmaja


Piše: Nebojša Cvetković


 

Nakon “Vođe”, predstave koja je pobrala sve bitne regionale nagrade u protekloj godini, udruženje građana CUG u okviru svog projekta „Školsko pozorište“ sufinansiranog od strane Grada Vranja premijerno je 25. decembra u Domu Vojske izvelo predstavu „Kuća Marije pomoćnice“, po motivima istoimene novele Ivana Cankara, a u dramatizaciji i režiji Bojana Jovanovića.

Klaustrofobija

Kuća Marije pomoćnice vranjsko pozorišteReč je o društveno angažovanom komadu koji se bavi aktuelnom temom – zanemarivanjem dece.

Sledeći izvorni tekst kao predložak za svoju iscenaciju, Jovanović radnju smešta u sadašnjost, aktuelizujući je konkretnim referencama: prepoznajemo Aleksu i poznati događaj vršnjačkog nasilja, kao i licemerstvo i korumpiranost humanitarnih SMS organizacija. Stvarajući na taj način funkcionalnu celinu, poruka koju je nosio bazičan tekst uspešno je uklopljena u kontekst blizak i prepoznatljiv savremenom gledaocu.

Već na samom početku, koristeći minimalističku ali vrlo funkcionalnu scenografiju Aleksandra Mihajlovića (okretanje paravana), akteri predstave promišljeno stvaraju osećaj klaustrofobije, nemogućnosti izlaza.

Bolesnička soba u kojoj se odvija radnja snažna je asocijacija na sliku aktuelne Srbije. Postelja sačinjena od praktikabla, kao centralno mesto pozorišne igre, kao i zastrašujuće skroman dekor jasno sugerišu socijalnu bedu u kojoj propadaju mladi životi lišeni mogućnosti bilo kakve promene. Otrcane spavaćice dodatno potcrtavaju odsustvo dostojanstva i bilo kakve individualnosti – akteri predstave čine kolektiv unapred osuđen na muku.

Izgubljene iluzije

Decu odbačenu od porodice i društva mladi glumci prikazali su u punom emotivnom naboju: vidimo mračnu atmosferu punu flešbekova, turobne unutrašnje svetove uzrokovane patološkim porodičnim odnosima.

U tim se scenama prošlost vidi u različitim kombinacijama: Rezika uz oca alkoholičara, Tina uz oca nasilnika, Tončika od roditelja samoubica, Lojzika od sebičnih roditelja u stalnoj međusobnoj verbalnoj agresiji, sestra Cecilija od majke prostitutke, Edvard od vršnjačkog nasilja, Malčika od silovatelja…

Zapravo, vidimo prošlost koja se vraća u silnom naletu, rušeći tanane brane koje su vremenom mališani podigli oko sebe.

Izgubljenih iluzija, ta deca odustaju od života i igraju igru smrti, kojoj se jedino bespogovorno raduju, tražeći u njoj lepši svet za sebe, gde ima i potoka i cveta i njiva i sunca i hlada i trave i žbuna i slavuja, a pre svega druga. Baš kao u pesmi čika Jove Zmaja kojom se završava ova predstava.

Kroz ulogu Grofice ova predstava šalje poruku o beskrupoloznom licemerju i nemoralu onih koji u javnosti prikazuju da nastupaju u ime najviših humanističkih ideala.

Melodičnim muzičkim zavesama – koje su kreirale Sanja Savić iz muzičke škole Stevan Mokranjac u Vranju i Marta Kostić, koja u predstavi glumi Reziku – efektno i funkcionalno je pojačavana atmosfera dramskih situacija.

Kuća Marije pomoćnice – prst u oko establišmentu

Mračan tekst, na ivici morbidnosti ali uspešno lišen patetike, ispričan je pozorišnim jezikom na prijemčiv način. Mučnina koja ostaje u stomaku nakon odgledane predstave siguran je dokaz da vrišteći vapaj sa scene ima svoj eho.

Teško je bilo koga izdvojiti u predstavi u kojoj su akteri pokazali da su sposobni da odgovore na sve glumačke izazove, u smelom suočavanju sa temom o kojoj se u javnosti najčešće ćuti. Zato vredi zapamtiti njihova imena: Teodora Đedović u ulozi Malčike, Katarina Vasilković u ulozi Lojzike, Ivona Pešić u ulozi Tine, Mila Nikolić u ulozi Tončike, Marta Kostić u ulozi Rezike, Dušan Tomić u ulozi Edvarda (Alekse), Dušica Popović u ulozi sestre Cecilije, Leontina Trajković u ulozi Grofice, Stefan Milenković u ulozi oca i Anđela Jovanović u ulozi majke.

Dokazujući i ovom predstavom da uspeh sa “Vođom” nije bio plod slučajnosti, udruženje zaljubljenika u pozorišnu umetnost “CUG” na čelu sa Bojanom Jovanovićem nanovo je iznedrilo društveno angažovanu predstavu, koja do balčaka gura prst u oko aktuelnom establišmentu.

I na kraju, da parafriziram poznatu socrealističku sentencu: pozorište koje ima ovakvu omladinu ne treba da brine za svoju budućnost.
 

Grad Vranje logo

 

Ovaj tekst je nastao u okviru projekta „Pozorišna kritika“, koji se realizuje uz finansijsku podršku Grada Vranja.