U prepunoj sali gradske biblioteke sinoć je održana promocija prve elektronske knjige u gradu – “Stare vranjske porodice”, novinara Dušana Đorđevića


 

Đorđevićeva knjiga sadrži 50 priča o znamenitim porodicama i njihovim istaknutim članovima i opisuje život u ovom gradu u drugoj polovini 19. i prvoj polovini 20. veka.

– Knjiga je plod petnaestogodišnjeg napornog rada, korišćenja dokumentacije, arhive, starih knjiga i novina, ali, pre svega, rezultat razgovora sa brojnim potomcima u Vranju, Beogradu, drugim gradovima u Srbiji, kao i u inostranstvu – Engleskoj, Kanadi, Americi – kaže Đorđević.

Ponovno otkrivanje starog Vranja

U “Starim vranjskim porodicama” čitalačka publika može da spozna mnoge, dosad nepoznate, činjenice o ljudima sa kojima je veliki srpski pisac Bora Stanković živeo, sa kojima se svakodnevno susretao i u kojima je pronalazio prototipove za svoje književne junake. Ova knjiga na dokumentaran način zapravo osvetljava mit o Borinom “starom Vranju” i pretvara ga u konkretnu istorijsku stvarnost.

– “Stare vranjske porodice” oslikavaju nastanak i razvoj Vranja kroz masovna doseljavanja i iseljavanja, prate velike istorijske lomove. Do izražaja dolaze autentična kazivanja potomaka koja knjizi udahnjuju život i odvajaju je od pukog dokumentarnog nabrajanja činjenica – objašnjava Đorđević.

Prema rečima urednika knjige, književnika Zoran S. Nikolića, iako se radi o ličnostima iz “starog Vranja”, njihovi uspesi i životi su povezani sa ondašnjim novotarijama.

– Zgodna je simbolika da se nađu u knjizi digitalne forme, odnosno da i mi budemo, po analogiji, u skladu sa svojim vremenom kada svetu govorimo o njima. Zato digitalna knjiga “Stare vranjske porodice” nije iznenađenje, već iznenađenje predstavlja sadržina ove knjige i to ponovno otkrivanje starog Vranja, iz jednog dokumentarnog, istorijskog ugla, koji, opet, nije u neskladu sa Borinim pripovedačkim relacijama, nego je ovo samo vid specifikacije, popisivanja onoga što je Bora imao u svom iskustvu – navodi Nikolić.

Etnolog Narodnog muzeja Iva Laković podsetila je da su studije o porodičnim istorijama i privatnim životima, s pravom, vrlo popularne, te da one nisu samo kontrast zvaničnom, javnom i opštepoznatom, niti se mogu svesti samo na individualno, tajno i intimno.

“Stare vranjske porodice” – naličje zvanične istorije

– Ovakve knjige predstavljaju, ne samo deo istorije i istoriografije jednog kraja, nego su one studije i iz etnologije i antropologije. Prateći istoriju privatnog i porodičnog života možemo donositi zaključke o migracionim kretanjima, mentalitetu, karakterologiji, porodičnim odnosima, o običajima vezanim za ceo životni ciklus čoveka, o etičkim, kulturnim vrednostima i normama određenog istorijskog perioda. Razumevanje istorijskih događaja, a pogotovo etnografskih i antropoloških karakteristika i te kako se može postići upravo praćenjem naličja istorije, tj. praćenjem nečijeg privatnog života – smatra Iva laković.

Prema njenim rečima, vranjske gradske porodice zaslužuju ovakvu monografiju.

– One su ušle u literaturu, u Borina dela, u pesme. Neke od najlepših arhitektonskih građevina njihova su zaostavština, one su poklanjale gradu svoje bogatstvo, osnivale banke, gradile hotele i na razne načine pomagale razvoju Vranja – rekla je Iva Laković.

Elektronska knjiga “Stare vranjske porodice” nastala je u okviru projekta koji je sufinansiran od strane Ministarstva kulture i informisanja i biće dostupna čitaocima portala VranjeNET krajem ove godine.

Stare vranjske porodice promocija 2_2