Moguće je pretpostaviti da je Milica Lazović prva žena dobrovoljac u srpskoj vojsci, ali sigurno nije i jedina koja se latila puške 1912. godine. Nju je Kosta Marjanović fotografisao 1912 u Vranju, a slika je objavljena prvi put 1913. godine, što znači da je Prvi svetski rat dočekala kao veteran.


 

Uplejadi žena ratnika iz Prvog svetskog rata pominje se redovno Milica Lazović, ćerka Marka Miljanova (1833-1901). Sačuvana je i njena fotografija u uniformi i sa puškom, nastala dve godine pre početka velikog rata, i to u Vranju, uoči Kumanovske bitke.

     Milica Lazović VranjeKada je, sa početkom Prvog balkanskog rata, Vrhovna komanda prebačena iz Beograda u Vranje, sa njom dolazi Kosta Marjanović (1885-1969), urednik za ilustracije za Evropu u američkim listu New York Herald i fotograf Vrhovne komande, a verovatno i u istoriji najbolji srpski ratni fotograf.

Milica Lazović Vranje

Fotograf Kosta Marjanović

     Prema raspoloživim podacima, moguće je pretpostaviti da je Milica prva žena dobrovoljac u srpskoj vojsci, ali sigurno nije i jedina koja se latila puške 1912. godine. Nju je Kosta Marjanović fotografisao 1912, a slika je objavljena prvi put 1913. godine, što znači da je Prvi svetski rat dočekala kao veteran.

     Milica Lazović je rođena oko 1860. godine i bila je jedna od tri ćerke Marka Miljanova, a otac ju je još kao devojčicu vodio u bojeve sa Turcima. Možemo da pretpostavimo da je zahvaćena patriotskom plimom uoči Prvog balkanskog rata, kada je u Srbiju pohrlilo na hiljade dobrovoljaca sa svih balkanskih strana. Ona se prijavila u Moravski leteći odred, pod komandom pukovnika Steve Milovanovića, koji je takođe fotografisan u Vranju u vreme kada je nastala i Miličina fotografija.

Izdržala je sve ratne štrapace

     Kraj Drugog balkanskog rata Milica je dočekala kao redov, ali i kao junak. Prošla je sve bitke u oba rata i bila je veoma cenjena od strane saboraca, koji i predlažu da list „Balkanski rat u slici i reči“ objavi prilog sa fotografijom, u kome se ovako opisuje njen lik: „Gospođa Lazović izdržala je sve ratne štrapace, a da nigde posustala nije. Ona je svojim muškim i junačkim držanjem učinila čast srpskom ženskinju i pokazala se dostojnim detetom jednog od najvećih junaka novoga doba… Njena gotovost da se već u poodmaklom dobu svome bori protiv dušmana, kada se i muški oslobađaju vojnih dužnosti, dostojna je našeg priznanja i poštovanja…“

Zoran S. Nikolić